Türk Lokumu İle İlgili Her Şey

Türk Lokumu İle İlgili Her Şey

Tüm dünyada “Turkish delight” olarak bilinen, tarihi yüzyıllara dayanan, damakları çatlatan bir tat. Kimisi için kahve o olmadan olmaz, kimisi için özel günlerin vazgeçilmez geleneği kimisi için ise bisküvinin arasındaki çocukluk anısı. Rengârenk çeşitleri, yumuşak dokusu, içinde barındırdığı yemişleri ve yüzyıllara meydan okuyan tarifi ile Türk Lokumu. İşte hepimizin çok iyi bildiği ama nereden geldiği, nasıl yapıldığı, hayatımıza ne zaman ve nasıl girdiğini pek bilmediğimiz Türk lokumunun hayran olunası hikâyesi…

Lokum Ne Demek?

Tam anlamı: “Şekerli nişasta eriyiğini pişirip hafif ağdalaştırarak yapılan, küçük küp veya dikdörtgen biçiminde kesilen şekerleme, kesme, latilokum” demek. Kelimenin kökeni ise Arapçadan geliyor. Arapçadaki adı rahat-ul hulküm. Anlamı ise boğaz rahatlatan olarak geçiyor. Diğer bir adı da Farsçadan geliyor. Lukme yani lokma, tam anlamı ağıza bir kerede atılan yiyecek parçası demek. Bizim lokumun da bu kelimelerden birinden, belki de hepsinden etkilenerek oluştuğu düşünülüyor. Bizim bulduğumuz adı ile Türk Lokumu ise en beğenilen ve en anlamı olanı olsa gerek.

Lokumu Kim İcat Etti?

Ünlü Türk lokumu kim tarafından bulundu çok net bir bilgi vermek zor ama Türkler tarafından yapıldığı söylenebilir. Sultan II. Murat zamanında kendisinin özel doktoru olan Şirvani’nin yazdığı yemek kitabında hem lokma hem de Türk lokumu tarifi olduğu biliniyor. Kitapta kullanılan malzemeler ve yapılış şekli ise lokumun tarifine ise oldukça uygun. Ayrıca bu kitapta bulunan semek ve akraş adı verilen tarifler de tam olarak olmasa da lokumun tarifine çok uygun şekilde yazılmış. Bu konuda başka bir yazılı kaynak olmadığından dolayı da net şekilde kanıtlanamasa da Türk lokumu Türkler tarafından icat edildi olarak kabul ediliyor.

Lokumu Nereden Gelmiş, Nereye Gitmiş?

Tahmin edilenin aksine lokumun tarihi Türkler ve Osmanlı mutfağı ile sınırlı değil. Osmanlı mutfağında hep vazgeçilmez olmuş ama ne zaman ortaya çıktığını bulmak için oldukça geriye, MÖ 226 ile 652 yılları arasında hüküm süren Pers İmparatorluğu’na kadar gitmek gerekiyor. Osmanlı’da ortaya çıkması ile 15. yüzyıla dayanıyor. Öncesi ile ilgili ise çok sayıda şehir efsanesi, hikâye ve rivayet var ama doğru mudur değil midir bilinemiyor. Anadolu’da 15. yüzyılda ortaya çıktıktan sonra, tam anlamı ise üne kavuşabilmesi için 200 yıl kadar bekliyor, 17. yüzyılda altın çağını yaşıyor. Bir başka görüşe göre ise Anadolu’nun Türk lokumu karşılaşması 18. yüzyılın sonlarına, Abdülhamid dönemine denk geliyor. Dönemin padişahı şekerlemeleri sert bulduğu için daha yumuşak yapılmasını emrediyor ve sarayda bir yarışma düzenleniyor. Yarışmayı Ali Muhiddin Hacı Bekir kazanıyor. Böyle lokum, Türk Lokumu adı ile hayatımıza girmiş oluyor.

Türk Lokumu Dünyaya Nasıl Yayılmış?

19. yüzyılda, Türk lokumu geleneği iyice ünlü oluyor ve ülkenin her yerinde yenmeye başlıyor. Bu sırada Osmanlı Devleti’nde bulunan bir İngiliz gezginin dikkatini çekiyor. Bu yumuşak, hoş bir tadı olan şekerlemeden ülkesine giderken bol miktarda alıyor. Böylece Türk Lokumu ile Avrupa tanışmış oluyor. Avrupa’da lokumun tadına bakan ve oldukça beğenen gezginlerde sırasıyla Anadolu’ya gelmeye başlıyor. Sonunda Türk Lokumu tüm dünyada bir marka haline geliyor ve “Turkish delight” ortaya çıkıyor.

Lokum Nasıl Yapılır?

Osmanlı'da Lokum Nasıl Yapılırdı?

Lokumun tarifinde temel malzeme olarak bal, nişasta ve su bulunur. Bazen bal yerine pekmez de kullanılabilir. Yapılışı basit gibi görünse de tam aksine oldukça ustalık isteyen bir iştir. Zira lokumun kıvamını tutturabilmek marifet ister. Bu nedenle lokum ustaları özel olarak yetiştirilir. Zamanla lokum yapımında kullanılan bal ya da pekmez yerini toz şekere bırakır. Osmanlı arşivlerinde bulunan, 1844 basımı, Melceü’t - Tabahhin isimli yemek kitabında, lokum yapımında kullanılan malzemeler arasında şeker, su ve nişasta yazar. Günümüzde ise Türk lokumu yapılırken kullanılan malzemeler biraz daha fazla ve çeşitli.

Lokumun en salt halini geliştirerek, yapılan lokumlar, farklı lezzetler ve farklı lokumlar ortaya çıkarmış. Örneğin hoş koku vermek için kullanılan çeşitli esanslar, içine katılan fındık, fıstık ve ceviz gibi çeşitli kuruyemişlerle lokum ilk halinden oldukça farklı ama bir o kadar da lezzetli hale gelmiştir.

Bir önceki yazımıza https://www.servetsekerleme.com/blog/icerik/mutfakta-baharat-kullanimi-ve-puf-noktalari linkinden ulaşabilirsiniz.

Etiketler: Türk Lokumu İle İlgili Her Şey
Aralık 28, 2020
Listeye dön
Çerez Kullanımı